Dubs
Dubs Dubs (Arpitanisht) | |
---|---|
![]() Ndërtesa e prefekturës në Besançon | |
![]() Vendndodhja e Dubsit në Francë | |
Koordinatat: 47°10′N 06°25′E / 47.167°N 6.417°E | |
Shteti | Franca |
Rajoni | Bourgonja-Franche-Comté |
Prefektura | Besançon |
Nënprefekturat | Montbéliard Pontarlier |
Qeveria | |
• Presidenti i Këshillit të Departamentit | Christine Bouquin[1] (DVD) |
Sipërfaqja | |
• Gjithsej | 5.232,6 km2 (20,203 sq mi) |
Popullsia (Janar 2019) | |
• Gjithsej | 543.974 |
• Vendi | 49 |
• Dendësia | 10/km2 (27/sq mi) |
Zona kohore | UTC 1 (CET) |
• Verës (DST) | UTC 2 (CEST) |
Numri i departamentit | 25 |
Qarqet | 3 |
Kantonet | 19 |
Komunat | 571 |
Doubs ( Frëngjisht: [du] ( dëgjoni); Arpitan: Dubs ; Shqip: Dubsi ) është një departament në rajonin Burgonjë -Franche-Comté në Francën Lindore. I emërtuar sipas lumit Dubs, ai kishte një popullsi prej 543,974 në 2019-ën. [2] Prefektura e tij është Besançon dhe nënprefekturat janë Montbéliard dhe Pontarlier .
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Qysh në shekullin e 13-të, banorët e dy të tretave veriore të Dubs flisnin Franc-Comtois, një dialekt i langues d'oïl . Banorët e dy të tretës jugore të Dubsit flisnin një dialekt të gjuhës arpitane . Të dyja gjuhët bashkëjetuan me frëngjishten, gjuha zyrtare e ligjit dhe tregtisë, dhe vazhduan të fliteshin shpesh në zonat rurale në shekullin e XX-të. Të dyja fliten ende sot, por jo në baza ditore.
Dubsi ishte i rëndësishëm si një portë për në Zvicër përmes kalimit në Cluse de Pontarlier. Shumë njerëz të famshëm, duke përfshirë Mirabeau, Toussaint Louverture dhe Heinrich von Kleist, u burgosën në Kështjellën e Jouxit .
Dubsi është një nga 83 departamentet origjinale të krijuara gjatë Revolucionit Francez më 4 mars 1790. Ajo u krijua nga një pjesë e ish-provincës Franche-Comté . Prefektura (kryeqyteti) është Besançoni .
Në 1793, republika e Mandeureës u aneksua nga Franca dhe u përfshi në departament. Ky distrikt u kalua midis territoreve dhe departamenteve të ndryshme në riorganizimet dhe luftërat administrative që pasuan, por u rivendos në Dubs në 1816 kur departamentit iu shtua edhe ish-principata e Montbéliardit .
Sidoqoftë, komuna Le Cerneux-Péquignot u aneksua nga Kantoni i Neuchâtelit sipas kushteve të Traktatit të Parisit të vitit 1814, dhe që atëherë mbeti territor zviceran.
Midis humbjes së Francës në Betejën e Waterloo -s dhe nëntorit 1818, Dubsi u përfshi në zonën e pushtuar nga trupat austriake .
Viktor Hygo, Gustave Courbet, Armand Peugeot, Vëllezërit Lumier dhe Frank Darabont janë ndër njerëzit e famshëm të lindur në Dubs.
Gjeografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Dubsi është pjesë e rajonit aktual të Bourgogne-Franche-Comté dhe është i rrethuar nga departamentet franceze Jura, Haute-Saône dhe Territori i Belfortit, dhe kantonet zvicerane Vaud, Neuchâtel dhe Jura .
Departamenti dominohet nga malet Jura, të cilat ngrihen në lindje të Besançonit .
Qytetet kryesore
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Komuna më e populluar është Besançoni, prefektura. Që nga viti 2019, ka 5 komuna me më shumë se 10,000 banorë: [2]
Komuna | Popullsia (2019) |
---|---|
Besançon | 117,912 |
Montbéliard | 25806 |
Pontarlier | 17,542 |
Audincourt | 13,341 |
Valentigney | 11272 |
|
Ekonomia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Departamenti Dubs është në të njëjtën kohë më i gjelbërti dhe më i industrializuari në Francë.
Është vendlindja e prodhuesit të automobilave Peugeot .
Turizmi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Kalaja e Joux dhe Besançon janë destinacione të rëndësishme turistike.
Galeri
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]-
Lods, një nga fshatrat më të bukur të Francës
Bibliografi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Hoffmann, Michael, Die französischen Konservativen in der katholischen Provinz Parteigenese und politische Kultur im Doubs (1900–1930) (Frankfurt am Main ua, Peter Lang, 2008) (Moderne Geschichte und Politik, 22).
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ^ "Répertoire national des élus: les conseillers départementaux". data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises (në frëngjisht). 4 maj 2022.
- ^ a b Populations légales 2019: 25 Doubs, INSEE