Skałoskakun
Zyzomys | |||
O. Thomas, 1909[1] | |||
Okres istnienia: pliocen–dziś | |||
![]() Przedstawiciel rodzaju – skałoskakun gruboogonowy (Z. pedunculatus) | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Infrarząd | |||
Nadrodzina | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Plemię | |||
Rodzaj |
skałoskakun | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Mus argurus O. Thomas, 1889 | |||
Synonimy | |||
| |||
Gatunki | |||
|
Skałoskakun[3] (Zyzomys) – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).
Zasięg występowania
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj obejmuje gatunki występujące endemicznie w Australii[4][5][6].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 85–170 mm, długość ogona 90–152 mm, długość ucha 15–23 mm, długość tylnej stopy 20–31 mm; masa ciała 26–190 g[5][7].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj zdefiniował w 1909 roku angielski zoolog Oldfield Thomas na łamach The Annals and Magazine of Natural History[1]. Na gatunek typowy Thomas wyznaczył (oryginalne oznaczenie) skałoskakuna srebrnoogonowego (Z. argurus).
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Zyzomys: etymologia niejasna, Thomas nie wyjaśnił znaczenia nazwy rodzajowej; być może od łac. zyzza „zygzak”; gr. μυς mus, μυος muos „mysz”[8].
- Laomys: gr. λας las, λαος laos ‘kamień, skała’[9]; μυς mus, μυος muos ‘mysz’[10]. Gatunek typowy: Laomys woodwardi O. Thomas, 1909.
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Takson ten należy do australijskich „starych endemitów”; najstarsze szczątki przedstawiciela tego rodzaju pochodzą z późnego pliocenu. Morfologia chromosomów odróżnia należące do niego gatunki od wszystkich innych gryzoni z kontynentu. Trzonowce skałoskakunów są najbardziej podobne do tych, które mają królikoszczury (Conilurus), ale charakterystyka penisa łączy je z pseudomyszami (Pseudomys) i pokrewnymi rodzajami[6]. Do rodzaju należą następujące gatunki[11][7][4][3]:
- Zyzomys woodwardi (O. Thomas, 1909) – skałoskakun głazowy
- Zyzomys maini Kitchener, 1989 – skałoskakun wąwozowy
- Zyzomys palatilis Kitchener, 1989 – skałoskakun piarżyskowy
- Zyzomys argurus (O. Thomas, 1889) – skałoskakun srebrnoogonowy
- Zyzomys pedunculatus (Waite, 1896) – skałoskakun gruboogonowy
Opisano również gatunek wymarły z plejstocenu stanu Queensland w Australii[12][13]:
- Zyzomys rackhami Godthelp, 1997
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Thomas 1909 ↓, s. 372.
- ↑ Thomas 1909 ↓, s. 373.
- ↑ a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 283. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 504–506. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ a b Ch. Denys, P. Taylor & K. Aplin. Opisy gatunków Muridae: Ch. Denys, P. Taylor, C. Burgin, K. Aplin, P.-H. Fabre, R. Haslauer, J. Woinarski, B. Breed & J. Menzies: Family Muridae (True Mice and Rats, Gerbils and relatives). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 734–736. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
- ↑ a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Zyzomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-10].
- ↑ a b Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 325. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ J.A. Long & M. Archer: Prehistoric Mammals of Australia and New Guinea: One Hundred Million Years of Evolution. UNSW Press, 2002, s. 198. ISBN 978-0-86840-435-6.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 134.
- ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 160.
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-10-12]. (ang.).
- ↑ J.S. Zijlstra , Zyzomys Thomas, 1909, Hesperomys project (Version 23.8.1), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2023-10-12] (ang.).
- ↑ H. Godthelp. Zyzomys rackhami sp. nov. (Rodentia, Muridae) a rockrat from Pliocene Rackham's roost site, Riversleigh, northwestern Queensland. „Memoirs of the Queensland Museum”. 41 (2), s. 329, 1997.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- O. Thomas. On the N. Australian rats referred to the genus Mesembriomys. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eighth Series. 3 (16), s. 372–374, 1909. (ang.).
- E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 3 (Revised second printing). Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316. (ang.).