The Peninsular and Oriental Steam Navigation Company
![]() | |
![]() Prom „Pride of Portsmouth” wpływający do portu w Portsmouth, 1999 r. | |
Państwo | |
---|---|
Siedziba | |
Data założenia |
1840 |
Strona internetowa |
The Peninsular and Oriental Steam Navigation Company (P&O) – brytyjskie przedsiębiorstwo żeglugowe i logistyczne, którego początki sięgają XIX wieku. Niegdyś jeden z największych armatorów na świecie, przez znaczną część swojej historii prowadził przewozy pasażerskie i pocztowe pomiędzy Wielką Brytanią a brytyjskimi koloniami w Indiach i Australii[1].
Obecnie (od 2006 roku) The Peninsular and Oriental Steam Navigation Company jest spółką zależną emirackiego przedsiębiorstwa logistycznego DP World , zarządzającą portami kontenerowymi[2]. Marką P&O posługuje się kilka innych podmiotów należących do DP World, w tym: P&O Ferries (operator promów morskich), P&O Ferrymasters (multimodalny transport towarowy[3]) oraz P&O Maritime Logistics (morskie usługi logistyczne[4]). Prawa do korzystania z marki P&O posiada również operator statków wycieczkowych P&O Cruises , stanowiący własność amerykańsko-brytyjskiej spółki Carnival Corporation[5].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Zwyczajowo za początek istnienia przedsiębiorstwa uznawany jest rok 1837, kiedy to założona przez Brodiego Willcoxa , Arthura Andersona oraz Richarda Bourne'a spółka Peninsular Steam Navigation Company uzyskała od rządu brytyjskiego kontrakt na przewóz poczty drogą morską pomiędzy Wielką Brytanią a Hiszpanią i Portugalią. Formalne założenie spółki, pod jej obecną nazwą, nastąpiło w grudniu 1840 roku na mocy edyktu królewskiego (royal charter ). Wcześniej w tym samym roku spółka uzyskała dodatkowo kontrakt na przewóz poczty do Aleksandrii (Egipt), skąd przesyłki trafiały dalej do brytyjskich posiadłości kolonialnych na Półwyspie Indyjskim[6]. W 1842 roku P&O uruchomiło połączenia z Suezu[a] do Indii. W kolejnych latach statki P&O zaczęły docierać do Singapuru i Hongkongu (1845) oraz Australii (1852)[5][6].
Przedsiębiorstwo rozwijało się w okresie zachodzącej transformacji żeglugi morskiej – wypierania statków żaglowych przez parowce, które pozwalały nawet kilkukrotnie skrócić czas podróży oraz czyniły go bardziej przewidywalnym[5][6]. Do 1850 roku flota przedsiębiorstwa rozrosła się do 23 statków, z których wszystkie były parowcami[5].
W 1914 roku P&O przejęło konkurencyjną spółkę żeglugową British-India Steam Navigation Company[b], wówczas największe brytyjskie przedsiębiorstwo żeglugowe. Tym samym wielkość floty uległa powiększeniu z 70 do 201 statków, a jej łączny tonaż z 549 tys. do 1,1 mln RT. Podczas I wojny światowej wiele spośród statków P&O zostało zarekwirowanych dla celów wojennych, a blisko połowa floty zatonęła. Mimo tego za sprawą kolejnych przejęć, m.in. New Zealand Shipping Company (1916) oraz General Steam Navigation Company (1920), do 1923 roku przedsiębiorstwo znalazło się w posiadaniu 500 statków[c][6], tym samym stając się największym armatorem na świecie[5].
W przededniu II wojny światowej P&O oraz jej spółki zależne posiadały łącznie 371 statków o łącznym tonażu 2,2 mln RT. Podczas wojny zostały zatopione 182 z nich o tonażu 1,2 mln RT[6]. W okresie powojennym nastąpiła odbudowa floty, ze szczególnym naciskiem na statki towarowe. Zmierzch imperium brytyjskiego, w tym uzyskanie niepodległości przez Indie (1947), oraz rozwój transportu lotniczego wiązały się z malejącym zapotrzebowaniem na przewozy pasażerskie i pocztowe, które dotychczas stanowiły podstawę działalności P&O. Działalność przedsiębiorstwa uległa dywersyfikacji – w latach 50. P&O rozpoczęło eksploatację tankowców, a w latach 60. chłodnicowców oraz promów samochodowych; przystąpiło również do konsorcjum Overseas Containers , będącego jednym z pionierów transportu kontenerowego. Spółka podjęła także działalność w branży budowlanej (Bovis Homes ) oraz w sektorze naftowo-gazowym. W 1969 roku P&O zaprzestało obsługi ostatniego rozkładowego połączenia pasażerskiego; usługi pasażerskie od tamtej pory ograniczały się do przewozów promowych (m.in. przez kanał La Manche) oraz rejsów wycieczkowych[6].
Na przełomie XX i XXI wieku działalność P&O skoncentrowano na przewozach promowych, obsłudze infrastruktury portowej i usługach logistycznych. Działy odpowiedzialne za inne obszary działalności sprzedano. Obsługę statków wycieczkowych przejęła usamodzielniona w 2000 roku spółka P&O Princess Cruises[6] (w 2003 wykupiona przez Carnival Corporation[7]; obecne P&O Cruises ). W 2006 roku P&O zostało wykupione przez emirackie przedsiębiorstwo DP World[8]. Obie spółki, choć w pełni od siebie niezależne, zachowały prawo do korzystania z marki „P&O” ze względu na jej daleko idącą rozpoznawalność. W 2022 roku miał miejsce nagłośniony w brytyjskich mediach skandal, który wyniknął ze sposobu w jaki zarząd P&O Ferries (część grupy DP World) zwolnił blisko 800 pracowników zatrudnionych na promach należących do przedsiębiorstwa. Doprowadził on do kryzysu wizerunkowego marki, który dotknął oba przedsiębiorstwa[9][10][11].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Parowo-żaglowy statek pasażersko-pocztowy SS „Hindostan” (1842)
-
Statek pasażerski SS „India” (1896)
-
Statek pasażerski RMS „Viceroy of India” (1929)
-
Statek pasażerski SS „Canberra” (1960)
Uwaga
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Do czasu otwarcia Kanału Sueskiego (1869) podróż z Wielkiej Brytanii do Indii wiązała się z koniecznością przedostania się z Aleksandrii nad Morzem Śródziemnym do Suezu na Morzem Czerwonym drogą lądową[6].
- ↑ British-India Steam Navigation Company zachowała odrębną tożsamość w ramach grupy P&O do 1971 roku, kiedy to została w pełni zintegrowana ze spółką macierzystą[6].
- ↑ Liczba statków pod banderą P&O oraz jej spółek zależnych.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Kenneth J. Panton: Historical dictionary of the British Empire. Rowman & Littlefield Publishers, 2015, s. 389–390. ISBN 978-0-8108-7801-3. [dostęp 2024-01-17].
- ↑ P&O Annual Report 2022 [online], Companies House, s. 2 (ang.).
- ↑ P&O Ferrymasters. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ Our services. P&O Maritime Services. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ a b c d e P&O Timeline. P&O Heritage. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i The Peninsular and Oriental Steam Navigation Company. W: Jay P. Pederson (red.): International directory of company histories. T. 38. Detroit: St. James Press, 2001, s. 341–346. ISBN 978-1-55862-679-9.
- ↑ P&O Princess/Carnival Merger On Course. Cruise Industry News, 2003-01-15. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ Investors salute P&O as Dubai takes command. The Guardian, 2006-02-14. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ Mark Ritson: P&O is the rare reputation crisis that really does matter. Marketing Week, 2022-04-22. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ How to trash a brand. Nucleus, 2022-03-22. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).
- ↑ Amy Walker, Charlotte Wright: Sacked P&O worker says scandal could happen again. BBC News, 2024-03-18. [dostęp 2024-04-14]. (ang.).