Nauener Tor
![]() | |
Brama od strony południowej w 2006 roku | |
Państwo | |
---|---|
Kraj związkowy | |
Miejscowość | |
Adres |
Nauener Tor, 14467 Potsdam, Deutschland[2] |
Typ budynku | |
Styl architektoniczny | |
Architekt | |
Inwestor | |
Rozpoczęcie budowy |
1755 |
Ukończenie budowy |
1755 |
Ważniejsze przebudowy |
1867 |
Pierwszy właściciel |
Fryderyk II Wielki |
Obecny właściciel |
władze Poczdamu |
Położenie na mapie Poczdamu ![]() | |
Położenie na mapie Niemiec ![]() | |
Położenie na mapie Brandenburgii ![]() | |
![]() |
Nauener Tor (pol. „Brama Naueńska”[3][4]) – neogotycka brama miejska, znajdująca się w Poczdamie, w bezpośrednim sąsiedztwie Dzielnicy Holenderskiej, w przebiegu ulicy Friedrich-Ebert-Straße[2][5][6]. Wraz z Bramą Myśliwską i Bramą Brandenburską jest jedną z trzech zachowanych bram miejskich w Poczdamie[2]. Ponadto stanowi, obok pierwszych neogotyckich budynków w Anglii najstarszy przykład neogotyckiej architektury w Europie[2][5].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pierwsza Brama Naueńska została zbudowana w obrębie murów miejskich w kierunku północnym w przebiegu ulicy Nauener Straße (obecnie Friedrich-Ebert-Straße) przy północnym krańcu dzisiejszego placu Platz der Einheit w 1722 roku, w ramach prowadzonej przez pruskiego króla Fryderyka Wilhelma I pierwszej rozbudowy Poczdamu[6][7]. Wraz z drugą rozbudową miasta, w 1735 roku zbudowano nową bramę, położoną około 400 m dalej na północ od poprzedniej budowli[6]. Brama ta reprezentowała styl barokowy, a jej cechą charakterystyczną była inskrypcja Es lebe der König und alle braven Soldaten (pol. „Niech żyje król i wszyscy dzielni żołnierze”)[2][7].
W 1755 roku na polecenie króla Fryderyka II Wielkiego zbudowano obecną Bramę Naueńską[2][8][9]. Budowlę zaprojektował architekt Johann Gottfried Büring na podstawie szkicu samego zleceniodawcy[2][5][9]. Fryderyk II Wielki świadomie wybrał styl architektoniczny, nawiązujący do średniowiecznej architektury gotyckiej, aby nadać bramie wrażenie pochodzenia z dawniejszych wieków[2][5]. Budowla miała postać dwóch, flankujących barokową bramę otynkowanych, okrągłych wież zwieńczonych blankami i szpiczastymi stożkami, wykonanymi z naturalnego kamienia[2]. Przy wieżach znajdowały się boczne, przeznaczone dla celników i strażników dobudówki z ostrołukowymi otworami arkadowymi i maszkaronami, które wzmacniały średniowieczne wrażenie[9][2]. Celem nowej bramy było zwiększenie wartości osi widokowej z centrum miasta na ulicę Nauener Straße[2]. Za sprawą murów miejskich brama była połączona z Bramą Myśliwską i Bramą Brandenburską[10].
W związku z prowadzonym w XIX wieku wyburzaniem poczdamskich murów miejskich, w 1867 roku barokowa brama została rozebrana, zaś pomiędzy wieżami nowej Bramy Naueńskiej zbudowano połączenie w stylu neogotyckim[5][2]. W latach 1996–1997 przeprowadzono gruntowną renowację bramy, w ramach której odnowiono jej historyczną powłokę malarską[2][5]. Obecnie w obu dobudówkach przy wieżach bramy mieszczą się restauracje[2].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Rysunek bramy z XVIII wieku
-
Brama od strony południowej w latach 1928-1944
-
Brama od strony północnej w 2019 roku
-
Maszkaron na jednej z dobudówek bramy
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Brandenburski Urząd Krajowy do spraw Ochrony Zabytków i Krajowe Muzeum Archeologiczne: Stadttor. ns.gis-bldam-brandenburg.de, 2020-10-09. [dostęp 2021-01-26]. (niem.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Nauener Tor. [w:] Sehenswürdigkeiten [on-line]. potsdam.de. [dostęp 2021-01-26]. (niem.).
- ↑ Alicja Micuła: Poczdam: kulturowy krajobraz UNESCO nad wodą wyróżniony. [w:] Globtroter [on-line]. kurier365.pl, 2015-12-18. [dostęp 2021-01-26]. (pol.).
- ↑ Poczdam - Stolica Kraju Związkowego Brandenburgia. podroze-blizej-i-dalej.blogspot.com, 2016-10-30. [dostęp 2021-01-26]. (niem.).
- ↑ a b c d e f Nauener Tor. reiseland-brandenburg.de. [dostęp 2021-01-26]. (niem.).
- ↑ a b c Nauener Tor. potsdam-geschichte.de. [dostęp 2021-01-26]. (niem.).
- ↑ a b Zwischen Brandenburger und Nauener Tor. [w:] Führungen [on-line]. potsdam.de. [dostęp 2021-01-26]. (niem.).
- ↑ Nauener Tor. info-potsdam.de. [dostęp 2021-01-26]. (niem.).
- ↑ a b c Stadtmauer und Tore; Informationen und Bilder. [w:] Nauener Tor [on-line]. potsdam-sanssouci.com. [dostęp 2021-01-26]. (niem.).
- ↑ Nauener Tor in Potsdam. brandenburger-strasse.de. [dostęp 2021-01-26]. (niem.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Galeria zdjęć bramy (pol.)
- Galeria zdjęć bramy (ang.)