Przejdź do zawartości

Mierznica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Mierznica
Ilustracja
Morfologia (mierznica czarna)
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

jasnotowce

Rodzina

jasnotowate

Rodzaj

mierznica

Nazwa systematyczna
Ballota L.
Sp. Pl. 582. 1 Mai 1753
Typ nomenklatoryczny

Ballota nigra L.[3]

Synonimy
  • Ballote Mill.[3]

Mierznica (Ballota L.) – rodzaj roślin należących do rodziny jasnotowatych. Obejmuje ok. 25 gatunków (przy wyodrębnieniu odrębnego rodzaju Acanthoprasium)[4] lub ok. 35 gatunków w szerszym ujęciu[5]. Rośliny te występują głównie w południowej Europie i zachodniej Azji, na wschodzie sięgając po Iran[5]. Jeden gatunek rośnie w południowej Afryce[4]. W Polsce jako antropofit zadomowiony rośnie jeden gatunek – mierznica czarna B. nigra[6], która bywa wykorzystywana w ziołolecznictwie[4]. B. acetabulosa wykorzystywana była jako pływający knot w lampkach oliwnych[4]. Rośliny te zasiedlają tereny skaliste, klify, ruiny, siedliska ruderalne i suche pola[5].

Morfologia

[edytuj | edytuj kod]
Pokrój
Byliny osiągające do 1 m wysokości[5]. Łodygi o kwadratowym przekroju wraz z liśćmi zwykle wełniście owłosione[5][7].
Liście
Naprzemianległe, pozbawione zapachu[5], tępo ząbkowane[7].
Kwiaty
Zebrane w okółkach. Kielich często sztywny, u nasady wąski, rozszerzający się ku górze, na końcu działki rozwidlone tak, że w efekcie jest 10-ząbkowy (tylko u mierznicy czarnej 5-ząbkowy), ząbki często koląco sztywne. Korona niewielka, zrosłopłatkowa, fioletowa, różowa lub biała, często z fioletowymi żyłkami. Płatki tworzą rurkę zakończoną dwoma wargami, górną prostą, czasem rozwidloną i dolną trójłatkową. Cztery pręciki, schowane pod górną wargą. Zalążnia złożona z dwóch owocolistków, dwukomorowa, w każdej komorze z dwoma zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, cienka[5].
Owoce
Czterodzielne rozłupnie, rozpadające się na cztery pojedyncze, gładkie rozłupki[5].

Systematyka

[edytuj | edytuj kod]
Pozycja systematyczna

Rodzaj z rodziny jasnotowatych Lamiaceae. W obrębie rodziny klasyfikowany jest do podrodziny Lamioideae i plemienia Marrubieae[8].

Wykaz gatunków[9]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-31] (ang.).
  3. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-21].
  4. a b c d David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 96, DOI10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  5. a b c d e f g h Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 293. ISBN 0-333-74890-5.
  6. Zbigniew Mirek i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 40, ISBN 978-83-62975-45-7.
  7. a b Geoffrey Burnie i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
  8. Ballota. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2022-05-03].
  9. Ballota. The Plant List. [dostęp 2014-01-26]. (ang.).