Kapusta sitowata
Wygląd
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | |||
Klasa | |||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
kapusta sitowata | ||
Nazwa systematyczna | |||
Brassica juncea (L.) Czern. Consp. pl. charc. 8. 1859 Mar (E. Cosson, Bull. Soc. Bot. France 6(8):609. 1860 Jan) | |||
Synonimy | |||
|
Kapusta sitowata[4] (Brassica juncea (L.) Czern.), nazywana także kapustą sitową[5], gorczycą modrą[6][7], kapustą sarepską[4] lub gorczycą sarepską[8] – gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny kapustowatych. W stanie naturalnym występuje w Azji (Syberia, Chiny), w Europie Wschodniej i w Ameryce Północnej[3]. Jest rośliną uprawianą, czasami dziczeje (ergazjofigofit). Status gatunku we florze Polski: efemerofit[9].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Łodyga
- Jest mocno rozgałęziona i osiąga wysokość do 1 m[5]. Cała pokryta jest woskowym nalotem nadającym roślinie siny kolor.
- Liście
- Dolne liście są duże, lirowatego kształtu i kędzierzawe, górne, mniejsze, są zazwyczaj niepodzielone[5].
- Owoc
- Długa łuszczyna zawierająca żółte lub brązowe nasiona[5]. Utrzymuje się na roślinie dłużej, niż u gorczycy białej i gorczycy czarnej. Jej nasiona mają gorzki i piekący smak, od którego pochodzi jej zwyczajowa nazwa gorczyca. Smak ten zawdzięcza składnikowi o nazwie synalbina.
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]- Roślina jadalna, uprawiana i wykorzystywana zwłaszcza w Indiach, Chinach i krajach byłego ZSRR[5]. Z nasion gorczycy modrej wytwarza się olej. Wykorzystywana jest także do produkcji musztardy[5] oraz jako przyprawa do przyprawiania wędlin, marynat, maseł ziołowych, majonezów i surówek. Nasiona gorczycy dodaje się do kiszonych warzyw. Służą również jako konserwant w przetwórstwie warzywnym i mięsnym. Są też składnikiem pieprzu ziołowego[7]. W Chinach spożywana jest także jako warzywo[5].
- Potencjalnym zastosowaniem jest fitogórnictwo złota – kapusta sitowata jest hiperakumulatorem złota, w sprzyjających warunkach akumulacja tego pierwiastka osiąga 10 g na tonę suchej masy[10].
- Z kapusty sitowatej wytwarza się plastry lecznicze. Olej z gorczycy sarepskiej wykorzystywany jest w kosmetyce[7].
- Jest rośliną miododajną[5].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-05-13] (ang.).
- ↑ a b Taxon: Brassica juncea (L.) Czern.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2010-10-27].
- ↑ a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ a b c d e f g h i Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989, s. 142-143. ISBN 83-09-00256-4.
- ↑ Jan Wojnowski (red.): Wielka encyklopedia PWN. T. 10. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 292. ISBN 83-01-13357-0.
- ↑ a b c Kinga Borek: Gorczyca sarepska - charakterystyka, odmiany i uprawa. Rynek Rolny, 2014. [dostęp 2023-06-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-01-31)]. (pol.).
- ↑ Marian Janusz Kawałko: Historie ziołowe. Lublin: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1986, s. 258-259. ISBN 83-03-01600-8.
- ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Agnieszka Gałuszka , Wykorzystanie mikroorganizmów i roślin do pozyskiwania metali, „Przegląd Geologiczny”, 53 (10/1), 2005, s. 858–862 [dostęp 2018-08-26] .
Identyfikatory zewnętrzne:
- BioLib: 39208
- EoL: 583919
- EUNIS: 163688
- Flora of China: 200009253
- Flora of North America: 200009253
- FloraWeb: 873
- GBIF: 3042751
- identyfikator iNaturalist: 64241
- IPNI: 60442520-2
- ITIS: 23059
- NCBI: 3707
- Plant Finder: 278099
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2682298
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:60442520-2
- Tela Botanica: 10284
- identyfikator Tropicos: 4105206
- USDA PLANTS: BRJU
- CoL: N7ZK