Edward Witten
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Zawód, zajęcie | |
Odznaczenia | |
![]() |
Edward Witten (ur. 26 sierpnia 1951 w Baltimore) – amerykański fizyk teoretyczny i matematyk, profesor Institute for Advanced Study (IAS) w Princeton[1]. Laureat prestiżowych nagród fizycznych, ustępujących statusem tylko Nagrodzie Nobla jak Medal Lorentza (2010) czy Nagroda Fizyki Fundamentalnej (2012), a także najwyższych wyróżnień matematycznych – w tym Medalu Fieldsa (1990); w 2021 roku Witten pozostaje jedynym fizykiem, który otrzymał tę nagrodę[2].
W 1986 i 2002 wygłosił wykłady plenarne na Międzynarodowym Kongresie Matematyków[3].
Witten zasłynął w teorii cząstek elementarnych i kwantowej grawitacji dzięki pracom nad teorią superstrun. W latach 90. zunifikował jej główne warianty – opisujące czasoprzestrzeń 10-wymiarową – oraz supergrawitację zawierającą jeszcze jeden, jedenasty wymiar. Zaproponował tak M-teorię[4]. Witten wprowadził również topologiczną kwantową teorię pola[potrzebny przypis] i miał wpływ na rozwój samej matematyki, przez badanie pokrewnych obszarów topologii i geometrii.
Członkostwa
[edytuj | edytuj kod]- 2006: Papieska Akademia Nauk[5].
Wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- 1985: Medal Diraca (ICTP),
- 1990: Medal Fieldsa,
- 1998: Dannie Heineman Prize for Mathematical Physics,
- 2000: Nagroda Frederica Essera Nemmersa w dziedzinie matematyki,
- 2002: National Medal of Science,
- 2006: Nagroda Henriego Poincarégo,
- 2008: Nagroda Crafoorda w dziedzinie matematyki,
- 2010: Medal Lorentza,
- 2010: Medal Isaaca Newtona,
- 2012: Nagroda Fizyki Fundamentalnej,
- 2014: Nagroda Kioto w dziedzinie matematyki[6],
- 2016: Albert Einstein World Award of Science,
- 2023: Hamburg Prize for Theoretical Physics[7].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- planetoida (11349) Witten
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Witten Edward, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-07-29] .
- ↑ Christophe Galfard, Wszechświat w twojej dłoni, tłum. Sławomir Paruszewski, wyd. Otwarte, Kraków 2017, s. 234.
- ↑ ICM Plenary and Invited Speakers | International Mathematical Union (IMU) [online], www.mathunion.org [dostęp 2022-10-09] .
- ↑
The Second Revolution: Beyond Strings (Post 1995), whystringtheory.com [dostęp 2021-12-30].
- ↑
Edward Witten (ang.), casinapioiv.va [dostęp 2021-10-20].
- ↑ Kyoto Prize. [dostęp 2017-06-24].
- ↑
Hamburg Prize for Theoretical Physics (ang.), joachim-herz-stiftung.de [dostęp 2023-07-07].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Strona domowa, Institute for Advanced Study, ias.edu [dostęp 2023-05-01].
John J. O’Connor; Edmund F. Robertson: Edward Witten w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)
Wywiady z Wittenem na YouTube (ang.) [dostęp 2023-05-01]:
- Newton Medal winner (2010): Edward Witten, kanał Institute of Physics, 20 marca 2013;
- Kanał Closer to Truth:
- Why the ‘Unreasonable Effectiveness’ of Mathematics, 19 kwietnia 2020;
- How is Mathematics Truth and Beauty?, 27 kwietnia 2020;
- How Do Scientific Breakthroughs Happen?, 13 marca 2021;
- What are Breakthroughs in Science?, 22 marca 2023.
- Amerykańscy fizycy XX wieku
- Amerykańscy fizycy XXI wieku
- Amerykańscy teoretycy strun
- Amerykańscy matematycy XX wieku
- Amerykańscy matematycy XXI wieku
- Pracownicy Institute for Advanced Study w Princeton
- Członkowie Papieskiej Akademii Nauk
- Członkowie Francuskiej Akademii Nauk
- Amerykańscy laureaci Medalu Fieldsa
- Amerykańscy laureaci Medalu Lorentza
- Laureaci Nagrody Crafoorda – matematyka
- Laureaci Dannie Heineman Prize for Mathematical Physics
- Laureaci Nagrody Fizyki Fundamentalnej
- Laureaci Medalu Isaaca Newtona
- Laureaci Medalu Diraca ICTP
- Laureaci Nagrody Kioto
- Laureaci Nagrody Nemmersa – matematyka
- Laureaci Albert Einstein World Award of Science
- Laureaci National Medal of Science
- Laureaci Nagrody Henriego Poincarégo
- Osoby upamiętnione nazwami planetoid
- Prelegenci ICM
- Ludzie urodzeni w Baltimore
- Urodzeni w 1951