Andriej Siniawski
![]() Andriej Donatowicz Siniawski (1975) | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie |
pisarz, eseista i historyk literatury |
![]() |
Andriej Donatowicz Siniawski (ros. Андре́й Дона́тович Синя́вский, ur. 8 października 1925 w Moskwie, zm. 25 lutego 1997 w Fontenay-aux-Roses), ps. Abram Terc – rosyjski pisarz, eseista i historyk literatury.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w rodzinie inżyniera i działacza partyjnego. W 1951 roku ojca aresztowano, zarzucając mu, że jest amerykańskim szpiegiem.
Walczył w II wojnie światowej jako żołnierz obrony przeciwlotniczej. W 1949 ukończył studia filologiczne na Uniwersytecie Moskiewskim, w 1952 obronił pracę doktorską. Był pracownikiem Instytutu Literatury Powszechnej im. Gorkiego Akademii Nauk ZSRR, wykładowcą Uniwersytetu Moskiewskiego (skąd został usunięty w 1958 po proteście w obronie Borysa Pasternaka) i szkole przy Moskiewskim Teatrze Artystycznym (1958-1965).
W latach 50. i 60. napisał m.in. kilka opowiadań i powieść Sąd idzie, które przemycił na Zachód i tam opublikował pod pseudonimem Abram Terc. W 1965 jego autorstwo zostało ujawnione, a on sam aresztowany i w 1966 skazany na 7 lat łagru za „twórczość antysowiecką”, po procesie z Julijem Danielem. Przebywał w Autonomicznej Republice Mordwińskiej. W 1971 został zwolniony, a w 1973 wyemigrował do Francji, gdzie wykładał na paryskiej Sorbonie. W latach 1974–75 był członkiem kolegium kwartalnika „Kontinient”, z którego odszedł po konflikcie z Władimirem Maksimowem, a w 1978 założył razem z żoną, Mariją Rozanową czasopismo „Sintaksis”. W latach 1975–76 ukazały się jego Przechadzki z Puszkinem oraz W cieniu Gogola. Część emigracji oskarżała go, że szarga w nich narodowe świętości.
Do ojczyzny przyjechał po raz pierwszy w 1989 roku, tuż po śmierci Julija Daniela – władze nie dopuściły, by uczestniczył w jego pogrzebie. Jako liberał i centrysta popierał Michaiła Gorbaczowa. Konserwatywna emigracja, m.in. Aleksandr Sołżenicyn, oskarżała go o kosmopolityzm. Jego utwory drukowała paryska „Kultura”. Kilkukrotnie odwiedzał Polskę. Najważniejsza wizyta miała miejsce w 1993 roku, tuż po konflikcie zbrojnym Borysa Jelcyna z Radą Najwyższą. W wywiadzie dla „Tygodnika Powszechnego” mówił, że nawet z komunistami trzeba walczyć metodami demokratycznymi, potępiając działania prezydenta Jelcyna.
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]- Sąd idzie. Co to jest realizm socjalistyczny? (wyd. polskie Instytut Literacki, 1959 – jako tom 46 Biblioteki "Kultury")
- Opowieści fantastyczne (wyd. polskie Instytut Literacki, 1961 – jako tom 68 Biblioteki "Kultury")
- Lubimow (wyd. polskie Instytut Literacki, 1963 – jako tom 91 Biblioteki "Kultury")
- Myśli niespodziewane (wyd. polskie Instytut Literacki, 1965 – jako tom 107 Biblioteki "Kultury")
- Rosyjska inteligencja (wyd. polskie Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2014)[1]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rosyjska inteligencja, Wydawnictwo Krytyki Politycznej
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Grzegorz Przebinda, Józef Smaga Leksykon. Kto jest kim w Rosji po 1917 roku, wyd. Znak, Kraków 2000
- Dimitrij Zubariew Andriej Siniawski w: Słownik dysydentów. Czołowe postacie ruchów opozycyjnych w krajach komunistycznych w latach 1956-1989. Tom II, wyd. Ośrodek Karta, Warszawa 2007
- ISNI: 0000000109227365
- VIAF: 88373684, 264378914
- LCCN: n80073839, n88249666
- GND: 118614665
- NDL: 00621481
- LIBRIS: 42gjf22n2wgmzlr
- BnF: 119249194
- SUDOC: 027140210, 255703937
- NLA: 36538974
- NKC: jn19990216163
- DBNL: tert002
- BNE: XX1721480
- NTA: 068809689
- BIBSYS: 90093403
- CiNii: DA05057162
- Open Library: OL591966A
- PLWABN: 9810568891205606
- NUKAT: n94105018
- J9U: 987007268252405171, 987007384446405171
- PTBNP: 760178
- LNB: 000013803
- LIH: LNB:V*339753;=BQ
- Eseiści XX wieku
- Ludzie urodzeni w Moskwie
- Pisarze rosyjskojęzyczni
- Pisarze związani z Moskwą
- Pisarze związani z Paryżem
- Radzieccy dysydenci
- Radzieccy prozaicy
- Rosyjscy eseiści
- Rosyjscy historycy literatury
- Rosyjscy prozaicy XX wieku
- Rosyjskie ofiary prześladowań komunistycznych 1917–1991
- Urodzeni w 1925
- Więźniowie Lefortowa
- Więźniowie radzieckich łagrów
- Zmarli w 1997