krijgen
- Geluid: krijgen (hulp, bestand)
- IPA: / ˈkrɛɪɣə(n) / (3 lettergrepen); IPA: /ˈkrɛɪ.ɣə(n)/, IPA: /ˈkrɛ.ɣə(n)/
- krij·gen
- In de betekenis van ‘verwerven’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1265 [1]
- Uit Middelnederlands crīghen ‘zich begeven naar; zich inspannen, streven; twisten, strijden; oorlog voeren’, ontwikkeld uit Oergermaans *krīgan-. Men vergelijkt Oudiers bríg ‘kracht, macht’ en Oudgrieks hýbris (ὕβρις) ‘overmoed’, die men terugvoert op de Indo-Europese wortel *gʷrih₂-.[2] Evenals Nederduits kriegen en Fries krije.
stamtijd | ||
---|---|---|
onbepaalde wijs |
verleden tijd |
voltooid deelwoord |
krijgen /'krɛɪ.ɣə(n)/ |
kreeg /'krex/ |
gekregen /ɣə'kre.ɣə(n)/ |
klasse 1 | volledig |
krijgen
- overgankelijk verwerven, ontvangen
- Hij krijgt een boek.
- ▸ Ik had geen trail name want die verzin je niet zelf, die krijg je op de trail van een mede-hiker.[3]
- ▸ Voor vertrek had ik een gedetailleerde voedsellijst gekregen van ‘Hummingbird’, een Engelse vrouw die de PCT in 2015 had gelopen. Op haar blog ‘followingthearrows.com’ had ze minutieus elk detail van haar PCT-voorbereiding beschreven.[3]
- overgankelijk in een bepaalde gewenste toestand brengen
- Ik krijg dat wel in orde.
- overgankelijk iets oplopen of beginnen te ondervinden (ziekte e.d.)
- Hij kreeg een verwonding.
- Vlak voor het examen kreeg hij griep.
- hulpwerkwoord maakt met behulp van een meewerkend voorwerp een pseudo-passieve constructie
- Zij reikten een prijs uit aan de artiest. Hij kreeg een prijs uitgereikt.
- Hoewel het werkwoord een lijdend voorwerp draagt, ontbreken lijdende vormen geheel. Voor een lijdende constructie wordt meestal verkrijgen gebruikt.
Je zin niet krijgen of teleurgesteld worden
Ontslagen worden
Alles over zich heen krijgen
Geen vrij uitzicht of vrije ruimte meer hebben
Een erg rode kleur krijgen in het gezicht, erg blozen
Een compliment krijgen of geven
Een standje krijgen
Iets maar niet kunnen begrijpen
Iets klopt precies ofwel: geen gelegenheid krijgen in een gesprek ertussen te komen
Ergens van de op de hoogte geraken, iets in de gaten krijgen
Erge straf krijgen, al dan niet met een pak slaag
Iets helemaal zat zijn (lett. "er een ziekte van krijgen")
Een voorstel e.d. wordt niet aangenomen
Het grootste aandeel van iets krijgen
In de zenuwen, in de stress schieten
Iemand laten merken dat je hem aankunt ofwel: over iemand de baas zijn en diegene tot gehoorzaamheid dwingen
Iets in de gaten krijgen
Iets verkrijgen zonder daar al te veel moeite voor te hoeven doen, of een bepaalde gave hebben
Ergens niet toe kunnen komen of ergens op gesteld zijn
Een bepaalde vaardigheid aanleren
(lett. "greep, vat op iets krijgen") Door iets bevangen raken; iets aanleren, iets onder de knie krijgen)
Verwensing
Verwensing
Uitroep van verbazing, ontsteltenis, onthutsing e.d.
Een loon krijgen dat in overeenstemming is met het gedane werk
Iets wordt afgewezen
Een pak slaag krijgen
Van iets of iemand last krijgen, gestalkt worden e.d.
Voor het gedane werk geen dankjewel krijgen, maar zelfs negatief bedoeld commentaar
Iets gedaan krijgen en/of als gebruikelijk beschouwd gaan worden
Uitroep van gefrustreerde verbazing
Na veel moeite voor elkaar krijgen
Door anderen op dezelfde onvriendelijke manier behandeld worden als je hen eerder behandelde (bijv. met een streek)
|
- De gekken krijgen de kaart.
Dwaze en onverstandige mensen krijgen hun gelijk of ze dat hebben of niet
- Paarden die haver verdienen krijgen ze niet.
De mensen die het hardste werken, krijgen het minste geld
- Wie het onderste uit de kan wil hebben, krijgt de deksel op de neus.
Iemand die te begerig is loopt grote kans niets te krijgen
- Wie veel eist krijgt veel. Wie te veel eist krijgt niets.
Je kan door het te vragen veel bij mensen gedaan krijgen, maar als je onredelijk wordt zal je worden overgeslagen
1. verwerven, ontvangen
een taal onder de knie krijgen
|
pech krijgen
|
steun krijgen
|
de krijgen mv
- meervoud van het zelfstandig naamwoord krijg
- Het woord krijgen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
- In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "krijgen" herkend door:
99 % | van de Nederlanders; |
100 % | van de Vlamingen.[5] |
- ↑ "krijgen" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
- ↑ Guus Kroonen, Etymological Dictionary of Proto-Germanic, Leiden: Brill, 2013, blz. 304–305.
- ↑ 3,0 3,1 Tim Voors“Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
- ↑ Tim Voors: Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada, 2018
- ↑
Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be
Categorieën:
- Woorden in het Nederlands
- Woorden in het Nederlands van lengte 7
- Woorden in het Nederlands met audioweergave
- Woorden met 3 lettergrepen in het Nederlands
- Woorden in het Nederlands met IPA-weergave
- Sterk werkwoord klasse 1 in het Nederlands
- Werkwoord in het Nederlands
- Niet-samengesteld werkwoord in het Nederlands
- Overgankelijk werkwoord in het Nederlands
- Hulpwerkwoord in het Nederlands
- Zelfstandignaamwoordsvorm in het Nederlands
- Woordenlijst Nederlandse Taal
- Prevalentie Nederland 99 %
- Prevalentie Vlaanderen 100 %