Samoa
Nagsasabtan: 13°35′S 172°20′W / 13.583°S 172.333°W
Nawaya nga Estado ti Samoa Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa | |
---|---|
Napili a pagsasao: Faʻavae i le Atua Sāmoa "Napundar iti Dios ti Samoa" | |
Nailian a kanta: O Le Fuʻa O Le Saʻolotoga O Samoa "Ti Banderola ti Wayawaya" | |
![]() | |
Kapitolio ken kadakkelan a siudad | Apia 13°50′S 171°45′W / 13.833°S 171.750°W |
Opisial a sasao | |
Grupgrupo ti etniko (2001) |
|
Relihion | Kristianidad (opisial)[2] |
Nagan dagiti umili | Samoano |
Pannakaikameng | AsDB, C, FAO, G-77, ICC, IMF, IOC, ITU, PIF, SPC, SOPAC, UN, UNESCO, UPU, WHO, kdpy. |
Gobierno | Unitario a parlamentario a batay-linteg a republika |
Tuimalealiifano Va'aletoa Sualauvi II | |
• Kangruaan a Ministro | Fiame Naomi Mataʻafa |
• Tagabitla ti Asemblia | Papali’i Li’o Taeu Masipau |
Lehislatura | Lehislatibo nga Asemblia |
Wayawaya manipud iti Baro a Selanda | |
14 Hunio 1889 | |
• Kombension ti Tripartita | 16 Pebrero 1900 |
• Panagparmek babaen ti Alemania | 1 Marso 1900 |
• Panagsakup babaen ti Baro a Selanda | 30 Agosto 1914 |
• Bilin ti Liga | 17 Disiembre 1920 |
• UN trusteeship | 13 Disiembre 1946 |
• Tignay ti Akinlaud a Samoa iti 1961 | 1 Enero 1962 |
• Naawat iti Nagkaykaysa a Pagpagilian | 15 Disiembre 1976 |
• Panagbaliw iti nagan nga Akinlaud a Samoa iti Samoa | 4 Hulio 1997 |
Kalawa | |
• Dagup | 2,842 km2 (1,097 sq mi) (Maika-167) |
• Danum (%) | 0.3 |
Populasion | |
• Senso idi Oktubre 2020 | 202,506[3] (Maika-176) |
• Densidad | 70/km2 (181.3/sq mi) |
GDP (PPP) | Karkulo idi 2018 |
• Dagup | $1.188-bilion[4] |
• Tunggal maysa a tao | $5,962[4] |
GDP (nominal) | Karkulo idi 2018 |
• Dagup | $881 a riwriwn[4] |
• Tunggal maysa a tao | $4,420[4] |
Gini (2013) | ![]() kalalainganna |
HDI (2019) | ![]() nangato · Maika-111 |
Kuarta | Tālā (WS$b) (WST) |
Sona ti oras | UTC 13c (WST) |
• Kalgaw (DST) | UTC 14d (WST) |
manipud iti maudi a Dominggo iti Septiembre aginggana iti umuna a Dominggo iti Abril (manipud iti 3 AM aginggana iti 4 AM ken agsinnublat) | |
Pormat ti petsa | aa/bb/tttt |
Pagmanehuan | kanigide |
Kodigo ti panagtawag | 685 |
Kodigo ti ISO 3166 | WS |
TLD ti internet | .ws |
|
Ti Samoa (/səˈmoʊə/), opisial nga ammo a kas ti Nawaya nga Estado ti Samoa (Samoano: Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa; Samoano: Sāmoa, IPA: [ˈsaːmoa]) ken aginggana idi 1997 ammo a kas Akinlaud a Samoa, ket ti maysa a pagilian nga isla iti Polinesia a buklen dagiti dua a nangruna nga isla iti (Savai'i ken Upolu), dagiti dua basbassit a natagtagitao nga isla, (Manono ken Apolima), ken dagiti nadumaduma a bassit a di natagtagitao nga isla, a mairaman ti Is-isla Aleipata (Nu'utele, Nu'ulua, Fanuatapu ken Namua). Ti Apia ket ti ekonomiko ken kapitolio a siudad ti pagilian. Naduktalan dagiti tattao a Lapita ken tinaenganda ti Is-isla Samoa idi agarup a 3,500 tawen ti napalabas. Pinadur-asda ti pagsasao a Samoano ken ti identidad ti kultura ti Samoa.
Ti naturay nga estado ket kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian. Naawat idi ti Akinlaud a Samoa iti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 15 Disiembre 1976.[9] Gapu ti kalaing a panaglayag dagiti Samoano, dagtiti Europeano nga eksplorador iti kasakbayan ti maika-20 a siglo ket imbagbagada ti intero a grupo ti isla (a mangiraman ti Amerikano a Samoa) a kas ti "Is-isla Nabigador.”[10][11] Ti pagilian ket sinakup babaen ti Imperio nga Aleman manipud idi 1899 aginggana idi 1915, ken babaen ti nagkaddua a Britaniko ken Baro a Selanda a kolonial nga administrasion aginggana idi 1 Enero 1962, idi daytoy ket nagbalin a nawaya.
Iti bukodna a batay-linteg, ipalawagna a "Ti Samoa ket maysa a Kristiano a pagilian a napundar iti Dios Ama, ti Anak ken ti Espiritu Santo." Ti Samoa ket maysa a parlamentario a demokrasia nga agraman kadagiti sangapulo ket maysa nga administratibo a pannakabingbingay ken addaan iti maysa a unibersal a karbengan iti panagbubutos. Ti kangrunaan a ministro ti Samoa ket ti daulo ti gobierno, bayat a ti O le Ao o le Malo ket agserbi a kas ti seremonial a daulo ti estado.
Dagiti nagibasaran
[urnosen | urnosen ti taudan]- ^ "Samoa". CIA – The World Factbook.
- ^ Wyeth, Grant (16 Hunio 2017). "Samoa Officially Becomes a Christian State". The Diplomat (iti Ingles). Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 16 Hunio 2017. Naala idi 16 Hunio 2017.
- ^ "Population & Demography Indicator Summary". Samoa Bureau of Statistics. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 3 Abril 2019. Naala idi 25 Hunio 2018.
- ^ a b c d "Samoa". International Monetary Fund.
- ^ "Gini Index coefficient". CIA World Factbook. Naala idi 16 July 2021.
- ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 Disiembre 2020. pp. 343–346. ISBN 978-92-1-126442-5. Naala idi 16 Disiembre 2020.
- ^ Staff/Agencies (31 Disiembre 2011). "Samoa skips Friday in time zone change". ABC Australia. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 3 Enero 2012. Naala idi 16 Enero 2012.
- ^ Chang, Richard S. (8 Septiembre 2009). "In Samoa, Drivers Switch to Left Side of the Road". The New York Times. Naala idi 23 Mayo 2010.
- ^ "List of Member States: S". United Nations. Naala idi 27 Nobiembre 2007.
- ^ "The Navigator Islands". The Argus (Australia). 2 Enero 1882.
- ^ "Samoa". Polynesian Culture Center. Naiyarkibo manipud iti kasisigud idi 24 Hulio 2011.
Adu pay a mabasbasa
[urnosen | urnosen ti taudan]- Watson, R M, History of Samoa (Wellington, 1918)
- Meleisea, Malama. The Making of Modern Samoa: Traditional Authority and Colonial Administration in the Modern History of Western Samoa. (Suva, 1987) Institute of Pacific Studies, University of the South Pacific.
- Schnee, Dr. Heinrich (former Deputy Governor of German Samoa and last Governor of German East Africa). 1926. German Colonization, Past and Future: The Truth about the German Colonies. London: George Allen & Unwin.
- Eustis, Nelson. [1979] 1980. Aggie Grey of Samoa. Adelaide, South Australia: Hobby Investments. ISBN 0-9595609-0-4.
- Stevenson, Robert Louis. A Footnote to History: Eight Years of Trouble in Samoa. BiblioBazaar. ISBN 978-1-4264-0754-3.
- Mead, Margaret. 1928, Coming of Age in Samoa: A Study of Adolescence and Sex in Primitive Societies.
- Freeman, Derek. 1983. Margaret Mead in Samoa: the Making and Unmaking of an Anthropological Myth.
- Urmenyhazi Attila. 2013 Samoan & Marquesan Life in Oceania: a probing travelogue. ISBN 9780646909127 – National Library of Australia, Bib ID: 6377055.
- Mallon, Sean. 2002. Samoan Art and Artists. O Measina a Samoa. Honolulu: University of Hawaii Press. ISBN 0-8248-2675-2
- Gill, B.J. (1993). "The land reptiles of Western Samoa". Journal of the Royal Society of New Zealand. 23 (2): 79–89. doi:10.1080/03036758.1993.10721219.
Dagiti akinruar a silpo
[urnosen | urnosen ti taudan] Dagiti midia a mainaig iti Samoa iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Samoa manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)
- Samoa iti Curlie (iti Ingles)]
Wikimedia Atlas iti Samoa
Heograpiko a datos a mainaig iti Samoa iti OpenStreetMap
- Samoa
- Dagiti purpuro ti Taaw Pasipiko
- Dagiti nabingbingay a rehion
- Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Ingles
- Dagiti pagilian nga isla
- Dagiti kabassitan a naparang-ay a pagilian
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian idiay Oceania
- Polinesia
- Dagiti republika
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1962
- Dagiti mankomunidad a republika