Sikloheksilxlorid
Sikloheksilxlorid | |
---|---|
![]() | |
![]() | |
Ümumi | |
Sistematik adı | Tsikloheksilxlorid |
Kimyəvi formulu | C6H11Cl |
Molyar kütlə | 118,604 q/mol |
Fiziki xassələri | |
Sıxlıq | 0,973 q/sm³ |
Termik xüsusiyyətlər | |
Ərimə nöqtəsi | −44 °S |
Qaynama nöqtəsi | 142,6 °S |
Alışma temperaturu | 32 °S |
Təsnifatı | |
CAS-da qeyd. nöm. | 542-18-7 |
PubChem | 10952 |
ChEBI | 39156 |
ChemSpider | 10487 |
Tsikloheksilxlorid(xlortsikloheksan)-C6H11Cl formulu olan alitsiklik xlorüzvi birləşmədir.
Fiziki xassələri
[redaktə | mənbəni redaktə et]Kəskin iyi olan rəngsiz tez alışan mayedir.
Optik xassələri
[redaktə | mənbəni redaktə et]Şua sındırma əmsalı 1,4626 (20°C)
Alınması
[redaktə | mənbəni redaktə et]C6H12 PCl5 → C6H11Cl
C6H12 SO2Cl2 → C6H11Cl SO2 HCl
Kimyəvi xassələri
[redaktə | mənbəni redaktə et]Suda az həll olur, xloroformda asanlıqla həll olunur, aseton, benzol, etanol və dietil efirlə qarışır.
Toksikliyi
[redaktə | mənbəni redaktə et]Tsikloheksilxloridin buxarı ilə nəfəs aldıqda heyvanlarda kəskin zəhərlənmə baş verir. Bu zaman həyəcanlı vəziyyət yaranır, selikli qişanın qıcıqlanması, titrəmə, nəfəs darlığı və ölüm baş verir. Ağ siçanlar üçün iki saat tənəffüs edildikdə, 100% öldürücü konsentrasiya ÖK 100 = 78 mq/l, ağ siçovullar üçün - 40-75 mq/l. Siçovullarda xroniki zəhərlənmə zamanı (gündə 0,5 mq / l gündə 5 saat inhalyasiya) - bir aydan sonra qan təzyiqinin azalması, 4-5 aydan sonra mərkəzi sinir sistemində funksional dəyişikliklər yaranır.
Tətbiqi
[redaktə | mənbəni redaktə et]Tsikloheksilxlorid yağlarda, qətranlarda həlledici kimi, üzvi sintezdə tsiklohekseni almaq üçün, kaprolaktamın, pestisidlərin istehsalında istifadə olunur.
İstinadlar
[redaktə | mənbəni redaktə et]- Məhərrəmov A.M., Məhərrəmov M.M. Üzvi kimya, BDU,Bakı,2007.
- V.M. Abbasov, R.Ə. Cəfərova, L.M. Əfəndiyeva, N.Ş. Rzayeva, F.Ə. Əmirov, M.M. Abbasov, A.M. Tağıyeva, İ.H. Əyyubov. Tsikloalkanlar kimyası. Monoqrafiya. Bakı-2019, 385 səh.
- Шаваров Ю.С. Органическая химия. Москва, Издательства химия, 2002